De open haard of houtkachel geldt voor veel Haarlemmers als symbool van sfeer en gezelligheid. Toch wordt de toekomst van deze installaties steeds minder vanzelfsprekend. Tijdens de raadsvergadering van 9 september 2025 sprak de gemeente Haarlem uit dat houtkachels in nieuwbouwwoningen mogelijk worden uitgesloten vanaf 2027. Daarmee sluit de stad aan bij een landelijke trend waarin houtstook niet langer alleen als privékeuze wordt gezien, maar ook als maatschappelijk vraagstuk.
Wat betekent dit voor huidige bewoners, en vooral: voor iedereen die in de komende jaren een nieuw huis wil bouwen of kopen in Haarlem?
Waarom een verbod in nieuwbouw?
De redenatie van de gemeente is helder. Haarlem telt al ruim 7.000 haarden en kachels. Die zorgen niet alleen voor warmte en gezelligheid, maar ook voor een aanzienlijke bijdrage aan de fijnstofuitstoot. Uit landelijke cijfers blijkt dat houtstook verantwoordelijk is voor circa 23% van de fijnstof in Nederland.
Nieuwbouw biedt de gemeente een kans om de situatie niet verder te verergeren. Door in nieuwe woningen geen houtkachels of open haarden meer toe te staan, wordt voorkomen dat het aantal installaties groeit. Zo kan de bestaande problematiek worden beperkt en kan Haarlem voldoen aan de doelstellingen van het Schone Lucht Akkoord.
De eerste stap: bewustwording
Tot 2027 ligt de nadruk op voorlichting en vrijwillige gedragsverandering. Voor bestaande haarden verandert er voorlopig niets. Bewoners mogen blijven stoken, al verwacht de gemeente dat men rekening houdt met de Stookwijzer en rookoverlast zoveel mogelijk voorkomt.
Toch is dit ook een waarschuwingsfase. Het signaal is duidelijk: wie nu een nieuw huis wil laten bouwen of kopen, moet er rekening mee houden dat een houtkachel in de toekomst geen vanzelfsprekendheid meer is.
Vergelijking met Utrecht en andere steden
Haarlem staat niet alleen in deze discussie. Utrecht kondigde eerder al aan dat houtkachels in nieuwbouwwoningen vanaf 2030 niet meer zijn toegestaan. Amsterdam en Rotterdam voeren campagnes tegen houtrook en onderzoeken vergelijkbare maatregelen. Haarlem loopt dus niet achter, maar positioneert zich juist als een stad die tijdig voorbereidingen treft.
Wat betekent dit voor huidige bewoners?
Belangrijk om te benadrukken: het mogelijke verbod geldt uitsluitend voor nieuwbouw. Wie nu al een haard of kachel in huis heeft, mag die voorlopig blijven gebruiken. Er zijn nog geen plannen om bestaande installaties massaal te verbieden of te vervangen.
Wel is het waarschijnlijk dat oudere, sterk vervuilende kachels in de toekomst aan strengere emissie-eisen worden onderworpen. Denk aan verplicht gebruik van filters of een verbod op modellen met een laag rendement. Voor huidige bezitters is goed onderhoud dus extra belangrijk, niet alleen om rook te beperken, maar ook om aan toekomstige normen te voldoen.
Vooruitblik: 2027 en verder
Wat kunnen bewoners concreet verwachten?
- Vanaf 2027: de gemeente kan houtkachels en open haarden uitsluiten in nieuwbouwprojecten. Ontwikkelaars en architecten moeten dan alternatieven zoeken voor sfeerverwarming.
- Voor bestaande woningen: voorlopig verandert er weinig, al neemt de druk toe om verantwoord te stoken.
- Na 2030: afhankelijk van landelijke wetgeving kan Haarlem ook strengere eisen stellen aan bestaande installaties, zeker als de fijnstofdoelen niet worden gehaald.
Hoe bereidt u zich voor?
Voor huidige bewoners is het vooral belangrijk om zorgvuldig te blijven stoken en jaarlijks onderhoud te laten uitvoeren. Dat voorkomt rookoverlast, beperkt klachten en toont dat u als eigenaar uw verantwoordelijkheid neemt. Voor wie een nieuw huis wil bouwen of kopen, is het verstandig om al nu te informeren bij de gemeente of projectontwikkelaar over de mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Nee. Het mogelijke verbod is gericht op nieuwbouw vanaf 2027. Voor bestaande installaties verandert er voorlopig niets.
Voorlopig wel. Maar houd er rekening mee dat er in de toekomst strengere eisen kunnen komen, zoals filters of rendementseisen.
Omdat dat het moment is waarop de gemeente de meeste invloed heeft. Zo wordt voorkomen dat het aantal houtkachels verder groeit.
Veel nieuwbouwwoningen worden standaard uitgerust met duurzame verwarmingssystemen zoals warmtepompen. Voor sfeer zijn er elektrische haarden of gashaarden met lagere emissies.
Conclusie
Met de mogelijkheid van een verbod op houtkachels in nieuwbouw laat Haarlem zien dat houtstook steeds meer onderdeel wordt van beleidskeuzes rond gezondheid en luchtkwaliteit. Voor huidige bewoners verandert er op korte termijn weinig, maar voor toekomstige huiseigenaren wordt het speelveld kleiner.
Wie nu al zorgvuldig stookt en zijn schoorsteen goed onderhoudt, voldoet niet alleen aan de huidige verwachtingen, maar anticipeert ook op de strengere regels die in de toekomst onvermijdelijk zullen volgen.
