Na het besluit van 9 september 2025 om houtstook stapsgewijs aan te pakken, rijst de vraag: hoe gaat de gemeente dit beleid daadwerkelijk handhaven? Bewoners met een open haard of houtkachel willen weten waar ze rekening mee moeten houden. Het antwoord is genuanceerd: tot 2027 draait het vooral om bewustwording, maar daarna kan Haarlem overgaan op sancties en formele regels.
Handhaving anno 2025: registreren en overtuigen
In de huidige fase kiest Haarlem nadrukkelijk níet voor een harde lijn. Er worden geen boetes uitgedeeld, er vinden geen controles plaats en niemand hoeft bang te zijn dat de gemeente binnenkort de deurbel laat rinkelen. De focus ligt op bewustwording: inwoners informeren, campagnes voeren, en met nadruk wijzen op de Stookwijzer.
Toch betekent dit niet dat er niets gebeurt. Klachten over rookoverlast worden al actief geregistreerd, onder meer via de Stookwijzer zelf en meldpunten van de gemeente. Afgelopen seizoen kwamen er meer dan 400 meldingen binnen – een signaal dat serieus genomen wordt. Die meldingen worden geanalyseerd om in kaart te brengen in welke wijken het probleem het grootst is en onder welke omstandigheden de meeste klachten ontstaan.
Bewoners ervaren dit nu misschien vooral als “zachte druk”: de gemeente zet in op overtuigen en sociale controle. Wie wél overlast veroorzaakt, merkt dat buren sneller een melding doen en dat dit niet in een la verdwijnt.
De verschuiving vanaf 2027
Als blijkt dat bewustwording onvoldoende helpt, dan gaat Haarlem over tot de tweede fase. De gemeente kan dan gebruikmaken van instrumenten uit de Omgevingswet en het Schone Lucht Akkoord om concrete regels in te voeren.
De belangrijkste maatregel waarover nu wordt gesproken is een stookverbod bij code rood of oranje. Dat betekent dat de Stookwijzer niet langer vrijblijvend advies geeft, maar dat stoken bij slechte weersomstandigheden daadwerkelijk verboden wordt. Wie toch stookt, kan dan worden beboet. Het gaat vaak om periodes met mist, windstil weer of slechte luchtkwaliteit – precies de omstandigheden waarin rook het meest overlast geeft.
Daarnaast wordt gekeken naar een verbod op houtkachels en open haarden in nieuwbouwwoningen. Daarmee wil Haarlem voorkomen dat het aantal installaties nog verder toeneemt. Voor bestaande kachels verandert er voorlopig niets, maar de kans bestaat dat oudere, sterk vervuilende modellen in de toekomst aan strengere eisen moeten voldoen.
Wat betekent dit in de praktijk?
Voor bewoners betekent dit dat er een duidelijke scheidslijn komt. Tot 2027 kunt u blijven stoken zoals u gewend bent, mits u rekening houdt met uw buren en de adviezen van de Stookwijzer. Vanaf 2027 verandert de vrijblijvendheid: een rood stookadvies wordt een stookverbod, en bij overtreding kan er een boete volgen.
Hoe hoog die boetes worden, is nog niet vastgesteld, maar in vergelijkbare milieudossiers variëren bedragen vaak tussen €100 en €500. Ook kan de gemeente toezichthouders inzetten om meldingen te controleren. Dat hoeft niet te betekenen dat er dagelijks inspecties plaatsvinden; de verwachting is dat de gemeente zich vooral richt op structurele overlast en herhaalde meldingen.
Voor bewoners die hun kachel zorgvuldig gebruiken, regelmatig laten vegen en rekening houden met de Stookwijzer, verandert er in de praktijk weinig. Voor wie veel rook veroorzaakt of toch stookt tijdens een verbod, wordt het risico vanaf 2027 wel aanzienlijk groter.
Hoe voorkomt u problemen?
Wie wil blijven genieten van een open haard of houtkachel doet er goed aan zich nu al aan te passen. Zorg dat uw schoorsteen jaarlijks wordt geveegd en dat u een veegbewijs bewaart. Stook alleen droog hout, geef de kachel voldoende lucht en beperk de stooktijd. En misschien wel het belangrijkste: raadpleeg de Stookwijzer. Daarmee laat u zien dat u rekening houdt met zowel gezondheid als regelgeving.
